Fróðleikur · Vellíðan
Hvað hjálpar við PMS? Hversdagsráð – og af hverju ykkar reynsla skiptir meira máli en almenn ráð
Sá sem leitar að „Hvað hjálpar við PMS?“ finnur hundruð lista. Vandinn: það sem hjálpar einni gerir lítið fyrir aðra. Hér eru hversdagsráðin sem traustir heilsuvefir nefna – og leið til að finna út hvað af þeim hentar ykkur í raun.
Í stuttu máli
- Það er ekki til eitt ráð sem virkar fyrir alla – PMS birtist á mjög ólíkan hátt.
- Heilsuvefir nefna einkum hreyfingu, nægan svefn, slökun og hvíld sem stuðning í daglegu lífi.
- Þið lærið mest með því að prófa hluti og meta þá – yfir nokkra tíðahringi.
- Ef einkennin eru mikil: látið lækni skoða þau í stað þess að harka af ykkur.
Af hverju „eina rétta“ ráðið er ekki til
Austurríski heilsuvefurinn telur upp meira en 150 möguleg PMS-einkenni. Hjá sumum eru spenna í brjóstum og höfuðverkur mest áberandi, hjá öðrum þreyta eða pirringur. Þar við bætist: samkvæmt gesund.bund.de getur styrkur einkennanna verið breytilegur frá einum tíðahring til annars og breyst með árunum.
Engin furða að almenn ráð hitti oft ekki í mark. „Farðu bara í ræktina“ er vel meint – en ekki endilega það sem hjálpar þann daginn.
Það sem heilsuvefir nefna fyrir daglegt líf
gesundheit.gv.at, gesund.bund.de og breska heilbrigðiskerfið NHS nefna svipaðar, hversdagslegar leiðir:
- Regluleg hreyfing – ekki sem keppnisíþrótt heldur sem fastur hluti vikunnar.
- Nægur svefn og reglulegur hvíldartími.
- Slökun, til dæmis jóga, hugleiðsla eða aðrar slökunaraðferðir.
- Gíra sig niður: gera ráð fyrir fleiri hléum, gera eitthvað gott fyrir sig – gesund.bund.de nefnir til dæmis göngutúr, heitt bað eða notalegt kvöld.
- Borða fjölbreytt: fjölbreyttan mat; NHS nefnir að sumum fari betur að borða minni máltíðir oftar.
- Minna áfengi, kaffi og nikótín – gesund.bund.de nefnir auk þess saltminna mataræði sem mögulegan þátt.
Þetta eru engin töfraráð heldur byggingareiningar. Hversu mikið þau gera í hverju tilviki er einstaklingsbundið.
Af hverju ykkar reynsla skiptir meira máli
Heilsuvefir mæla með að skrá einkenni í tvo til þrjá mánuði. Það kemur sér ekki bara vel á læknastofunni heldur líka fyrir ykkur: Fyrst þegar þið sjáið hvenær hlutirnir verða erfiðir getið þið prófað markvisst hvað hjálpar þá.
Svona getur það litið út í framkvæmd:
- Fylgjast með: Í nokkrar vikur skrifa stuttlega hvernig líðanin er – orka, skap, verkir, svefn.
- Prófa eitt atriði: til dæmis hitapokann á kvöldin, göngutúr í hádegishléinu eða meðvitað frítt kvöld.
- Meta heiðarlega: Hjálpaði það? Smá? Alls ekki? Líka „frekar ekki“ er dýrmæt niðurstaða.
- Endurtaka: Ein tilraun segir lítið. Yfir nokkra tíðahringi kemur í ljós hvað reynist vel.
Dæmi: Kannski kemur í ljós eftir þrjá tíðahringi að hitapokinn hjálpar nánast alltaf fyrstu daga blæðinganna, en langi kvöldgöngutúrinn vikuna á undan tekur frekar á. Slík mynstur standa ekki á neinum almennum lista – þau koma aðeins fram í ykkar eigin reynslu.
Það sem hjálpar ekki er líka þekking
„Bíó kvöldið fyrir blæðingar? Frekar ekki.“ Að vita hverju er betra að sleppa í ákveðnum fasa léttir oft jafn mikið og að vita hvað hjálpar.
Það sem makinn getur lagt af mörkum
Einmitt það að prófa og meta gengur betur saman. Makinn getur undirbúið hluti – hellt upp á te, haft hitapokann tilbúinn, haldið kvöldinu lausu – og spurt stuttlega á eftir hvort það hafi gert gott. Þannig hverfur ágiskunin með tímanum og í staðinn verður til sameiginleg tilfinning fyrir því hvað virkar.
Tónninn skiptir þar máli: bjóða, ekki fyrirskipa. Hvernig hægt er að tala um þetta án þess að það verði að ásökun stendur í PMS í sambandinu.
Það sem þið getið sleppt
- Vel meint ráð á röngum tíma – „Borðaðu bara minna súkkulaði“ hjálpar engum.
- Troðfullu dagatali þegar þið vitið að erfiðir dagar eru fram undan.
- Töfralausnum af netinu. Fyrir mörg jurtalyf og fæðubótarefni er virkni samkvæmt gesundheit.gv.at og gesund.bund.de ekki sönnuð, og þau geta líka haft aukaverkanir. Hvort slíkt komi til greina á heima í samtali við lækni.
Hvenær er gott að leita ráða hjá lækni
Ef hversdagsráðin duga ekki eða einkennin reyna mikið á vinnuna, daglegt líf eða sambandið skaltu láta lækni skoða þau. Það á sérstaklega við um mjög mikil andleg einkenni – að baki þeim getur verið alvarlegt form eins og fyrirtíðarlyndisröskun (PMDD). Einkennadagbók yfir tvo til þrjá tíðahringi auðveldar samtalið.
Og mjög mikilvægt: Ef dimmar hugsanir koma upp eða hugsunin um að skaða sjálfa þig, leitaðu þér strax hjálpar – í Austurríki til dæmis hjá Telefonseelsorge í síma 142, í Þýskalandi í síma 0800 111 0 111, í neyð í 144 eða 112.
Hvenær í tíðahringnum PMS kemur yfirleitt fram útskýrum við í Fasar tíðahringsins á einfaldan hátt.
Algengar spurningar
Hvað hjálpar fljótt við PMS?
Mörgum finnst hlýja, ró, göngutúr eða heitt bað gera sér gott. Hvað virkar best fyrir þig kemstu áreiðanlegast að með því að prófa ýmislegt og meta það.
Hjálpar hreyfing við PMS?
Heilsuvefir nefna reglulega hreyfingu sem ráð í daglegu lífi. Hún þarf ekki að vera stífar æfingar – það sem skiptir máli er hvað þér finnst gott.
Hvernig kemst ég að því hvað hjálpar mér?
Skrifa niður einkennin í tvo til þrjá tíðahringi, prófa svo eitt atriði markvisst og meta það heiðarlega. Eftir nokkrar endurtekningar kemur í ljós hvað reynist vel – og hvað ekki.
Hvenær ætti ég að leita ráða hjá lækni?
Þegar einkennin hafa mikil áhrif á daglegt líf þitt, vinnuna eða samböndin þín eða þegar hversdagsráðin duga ekki. Ef andlegu einkennin eru mjög mikil skaltu ekki bíða.
Þessi grein veitir almennar upplýsingar fyrir daglegt líf og sambandið. Hún er ekki sjúkdómsgreining og kemur ekki í stað ráðgjafar læknis eða sálfræðings. Ef einkennin eru mikil skaltu láta lækni skoða þau. Ovulyx er ekki lækningatæki og ekki getnaðarvörn.