Fróðleikur · Sambandið
PMS í sambandinu: það sem makinn ætti að vita – og hvernig þið talið um það
Pirruð, úrvinda, viðkvæm – og enginn veit almennilega af hverju einmitt núna? Dagarnir fyrir blæðingar geta tekið á ykkur bæði. Með smá þekkingu og sameiginlegu tungumáli verður þetta ekki að deiluefni heldur einhverju sem þið berið saman.
Í stuttu máli
- PMS er hvorki ímyndun né afsökun, heldur þekkt mynstur endurtekinna einkenna fyrir blæðingar.
- Einkennin eru ólík frá einni konu til annarrar og frá einum tíðahring til annars – þess vegna hjálpar meira að spyrja en að giska.
- Best er að ræða málin á rólegum tímum, ekki í miðju rifrildi.
- Sá sem veit hvaða dagar eru fram undan getur skipulagt sig í stað þess að vera tekinn í bólinu.
Hvað PMS er eiginlega
Fyrirtíðaspenna, á ensku premenstrual syndrome eða PMS, er samheiti yfir einkenni sem koma reglulega aftur fyrir blæðingar. Samkvæmt austurríska heilsuvefnum byrja þau yfirleitt nokkrum dögum til tveimur vikum fyrir blæðingar og hjaðna þegar þær hefjast – eða einum til tveimur dögum síðar.
Listinn yfir möguleg einkenni er langur: spenna í brjóstum, kvið- eða höfuðverkur, bjúgur, þreyta, svefnvandi, en líka pirringur, depurð, óöryggi eða einbeitingarerfiðleikar. Margar konur finna aðeins stöku sinnum fyrir vægum einkennum. Samkvæmt gesund.bund.de upplifa um 20 til 40 prósent fleiri og meira áberandi PMS-einkenni.
Mikilvægt fyrir ykkur bæði: PMS er ekki eins í hverjum mánuði. Sumir tíðahringir eru nánast einkennalausir, aðrir taka mun meira á.
Af hverju PMS snertir líka sambandið
Þegar þolinmæðin er minni og orkuna vantar tekur sá sem stendur manni næst yfirleitt eftir því. gesund.bund.de bendir sérstaklega á að PMS geti reynt á sambandið við fjölskyldu, vini og maka. Um leið lýsir vefurinn áhyggjum sem margar konur þekkja: að vera stimplaðar „hormónaóðar“ og ekki teknar alvarlega.
Þarna liggur einmitt kjarni málsins. Maki sem skrifar hvern slæman dag á „þessa tíma mánaðarins“ særir. Maki sem veit ekkert um þetta er ráðvilltur. Þar á milli er eitthvað betra: skilningur sem er ekki yfirlætislegur.
Það sem makinn ætti að vita
- Þetta er raunverulegt. Einkennin eru hvorki duttlungar né leikaraskapur.
- Þetta beinist ekki gegn þér. Pirringurinn getur bitnað á þér án þess að þú sért ástæðan.
- Tilfinningarnar eru samt gildar. Ef hún verður reið út af einhverju er reiðin ekki sjálfkrafa „bara PMS“. Stundum eru PMS-dagarnir einfaldlega dagarnir þegar eitthvað ósagt kemur upp á yfirborðið.
- Hún þekkir sig best. Hún veit hvað gerir henni gott – eða kemst að því. Þitt hlutverk er ekki að vita betur heldur að spyrja.
- Hver mánuður er ólíkur. Það sem hjálpaði síðast getur verið of mikið í þetta sinn.
Hvernig þið talið um það – án ásakana
Mikilvægasta samtalið um PMS fer ekki fram á PMS-degi. Finnið rólega stund þar sem ykkur líður báðum vel og talið um hvernig dagarnir fyrir blæðingar eru hjá ykkur.
- Spyrja í stað þess að túlka: „Hvernig líður þér dagana fyrir blæðingar?“ opnar meira en „Þú ert alltaf svo…“.
- Tala út frá sjálfum sér: „Ég tek eftir að ég er þá óviss um hvernig ég get hjálpað þér“ í stað „Það er ekki hægt að tala við þig þá“.
- Koma sér saman um merki: orð eða emoji sem segir „í dag þarf ég ró“ – án langra útskýringa.
- Aldrei nota PMS sem rök: „Þú segir þetta bara af því að þú ert á túr“ bindur enda á hvert samtal. Ef málið er mikilvægt skuluð þið frekar fresta því til betri dags.
Setning sem passar nánast alltaf
„Hvað myndi gera þér gott í dag – og hvað síður?“ Spurningin sýnir áhuga án þess að gefa sér neitt fyrir fram.
Litlar bendingar sem skipta miklu
Stuðningur þarf ekki að vera stór. Oft eru það smáatriði: að færa til fund, taka að sér kvöldmatinn, hafa hitapokann tilbúinn, stinga upp á rólegu kvöldi í stað þéttrar dagskrár – eða einfaldlega gefa rými. gesund.bund.de nefnir til dæmis sem léttir að gíra sig niður á þessum tíma og leyfa sér meðvitað slökun, til dæmis með göngutúr eða notalegu kvöldi.
Hvaða bending hittir í mark er þó mjög persónulegt. Ein gleðst yfir nánd, önnur þarf fyrst og fremst ró. Meira um hvernig þið finnið saman út hvað raunverulega hjálpar er í greininni okkar Hvað hjálpar við PMS?.
Horfa fram á veginn í stað þess að vera tekin í bólinu
Mikil spenna myndast af því að PMS-dagarnir koma „allt í einu“. Hjá mörgum konum fylgja þeir þó mynstri. Heilsuvefir mæla með að skrá einkenni í eins konar dagbók í tvo til þrjá mánuði – þannig sést hvenær þau koma fram og hversu sterk þau eru.
Þegar þið vitið bæði að eftir nokkra daga eru rólegri dagar líklega fram undan er hægt að haga dagatalinu eftir því: erfiða fjölskylduboðið kannski ekki akkúrat þá, stutta fríið frekar vikuna á eftir. Hvernig einstakir fasar tengjast útskýrum við í Fasar tíðahringsins á einfaldan hátt.
Hvenær er gott að leita ráða hjá lækni
Ef einkennin hafa mikil áhrif á daglegt líf, vinnuna eða sambandið er vert að panta tíma hjá kvensjúkdómalækni. Til er alvarlegt form, fyrirtíðarlyndisröskun (PMDD), þar sem einkum andlega hliðin verður fyrir miklu álagi; samkvæmt gesund.bund.de snertir hún um 3 til 8 prósent stúlkna og kvenna. Einkennadagbók hjálpar í samtalinu á stofunni.
Og mjög mikilvægt: Ef dimmar hugsanir koma upp eða hugsunin um að skaða sjálfa þig, leitaðu þér strax hjálpar – í Austurríki til dæmis hjá Telefonseelsorge í síma 142, í Þýskalandi í síma 0800 111 0 111, í neyð í 144 eða 112.
Algengar spurningar
Er PMS bara ímyndun?
Nei. Heilsuvefir á borð við gesundheit.gv.at og gesund.bund.de lýsa PMS sem endurteknum líkamlegum og andlegum einkennum fyrir blæðingar. Hversu sterk þau eru er mjög mismunandi.
Hve lengi varir PMS?
Einkennin byrja yfirleitt nokkrum dögum til tveimur vikum fyrir blæðingar og dvína þegar blæðingar hefjast eða stuttu síðar. Mynstrið getur verið breytilegt frá einum tíðahring til annars.
Má ég sem maki minnast á PMS?
Já – en helst á rólegri stundu og sem spurningu, ekki sem skýringu á hegðun hennar. „Hvernig get ég stutt þig þessa dagana?“ fær yfirleitt betri viðtökur en „Ertu með PMS núna?“.
Hvað gerum við ef við rífumst oft fyrir blæðingar?
Fresta mikilvægum málum til rólegri daga ef hægt er, koma ykkur saman um merki fyrir „Ég þarf ró“ og vita af dögunum fyrir fram. Ef álagið helst mikið getur ráðgjöf læknis eða pararáðgjöf hjálpað.
Þessi grein veitir almennar upplýsingar fyrir daglegt líf og sambandið. Hún er ekki sjúkdómsgreining og kemur ekki í stað ráðgjafar læknis eða sálfræðings. Ef einkennin eru mikil skaltu láta lækni skoða þau. Ovulyx er ekki lækningatæki og ekki getnaðarvörn.